Azbest – materiał, który wciąż tkwi w polskich budynkach
Przez dziesięciolecia azbest był powszechnie stosowany w budownictwie ze względu na swoją wyjątkową odporność na ogień, wilgoć, wysokie temperatury oraz działanie substancji chemicznych. Jego niska cena i trwałość sprawiły, że stał się jednym z najpopularniejszych surowców XX wieku. Dziś jednak wiemy, że te same cechy, które czyniły go tak użytecznym, stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia.
Czym właściwie jest azbest?
Azbest to nie pojedynczy materiał, lecz grupa naturalnie występujących minerałów krzemianowych o włóknistej strukturze. Jego włókna są niezwykle cienkie i wytrzymałe. W połączeniu z cementem tworzono z niego wyroby azbestowo-cementowe, znane potocznie jako eternit. Warto podkreślić, że azbest i eternit to nie to samo – azbest jest surowcem mineralnym, a eternit nazwą wyrobów, które go zawierają.
Azbest stosowano nie tylko na dachach. Można go znaleźć w płytach elewacyjnych, rurach, izolacjach, materiałach ogniochronnych czy elementach instalacji starszych budynków.
Dlaczego zrezygnowano z azbestu?
Wraz z rozwojem badań naukowych rosła świadomość zagrożeń związanych z wdychaniem włókien azbestu. Ryzyko ich uwalniania wzrasta szczególnie wtedy, gdy materiał jest uszkodzony, kruszy się lub jest niewłaściwie obrabiany. Mikroskopijne włókna mogą wówczas przedostać się do powietrza i wraz z oddechem trafić do układu oddechowego. Skutki narażenia mogą ujawnić się dopiero po wielu latach.
Przełomowym momentem w Polsce było uchwalenie 19 czerwca 1997 roku ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest. Rozpoczęła ona proces odchodzenia od ich produkcji, stosowania i obrotu.
Polska bez azbestu do 2032 roku
Pierwszy krajowy program dotyczący usuwania azbestu przyjęto w 2002 roku. Obecnie realizowany jest „Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032”. Jego celem jest usunięcie i unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest, ograniczenie negatywnych skutków zdrowotnych oraz wyeliminowanie szkodliwego oddziaływania azbestu na środowisko. Zgodnie z założeniami programu wyroby te mają zostać usunięte do końca 2032 roku.
Obowiązki właścicieli nieruchomości
Właściciele nieruchomości, na których znajdują się wyroby zawierające azbest, mają obowiązek corocznego składania informacji o ich rodzaju, ilości i miejscu występowania. Osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami przekazują ją właściwemu wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta do 31 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy. Przedsiębiorcy składają informację właściwemu marszałkowi województwa.
Wyrobów zawierających azbest nie wolno samodzielnie demontować, łamać, ciąć, szlifować ani wiercić. Naruszanie materiału zwiększa ryzyko uwalniania włókien do powietrza. Bezpieczne pozbycie się azbestu wymaga odpowiedniego przygotowania – zaplanowania demontażu, wykonania nowego pokrycia oraz właściwego postępowania z odpadami.
Problem dotyczy całego kraju
Azbest wciąż można spotkać na domach, garażach, budynkach gospodarczych i obiektach rolniczych w całej Polsce, w tym w województwie kujawsko-pomorskim. Skala problemu w tym regionie oraz postępy w usuwaniu azbestu będą tematem kolejnych artykułów cyklu.
Warto już teraz ustalić, jakie wyroby zawierające azbest znajdują się na nieruchomości, dopełnić obowiązków informacyjnych oraz sprawdzić w urzędzie gminy lub miasta możliwości ich usunięcia i ewentualnego wsparcia finansowego. Dodatkowych informacji dostarcza Baza Azbestowa prowadzona przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
Kampania edukacyjno-informacyjna finansowana jest ze środków Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032 i realizowana przez Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu.
Źródło: Gmina Koneck
Fot. facebook.com
